Vlaams-Nederlandse Deltamonitor 2016 Ruimtelijk-economische en logistieke monitor

 Screen_Shot_2016-11-09_at_13.04.12.png

 

Samenvatting

Innovatieve maakindustrie in de Vlaams-Nederlandse Delta

  1. De innovatieve maakindustrie is in deze monitor gedefinieerd als dat deel van de secundaire sector dat discrete producten aflevert en dat een meer dan gemiddeld deel van de toegevoegde waarde herinvesteert in onderzoek en ontwikkeling. Discrete producten zijn individuele voorwerpen te onderscheiden van materiaalstromen, afkomstig van de procesindustrie.

  2. De industrie kent een sterke groei van de geproduceerde volumes maar een lichte daling van de tewerkstelling. De tewerkstelling houdt beter stand in de innovatieve industrie dan in de industrie in het algemeen.

  3. De innovatieve maakindustrie in de Delta is nog sterk nationaal/regionaal georie?nteerd. De samenwerkingsverbanden bestaan vooral binnen de landsgrenzen en ook al werken de maakbedrijven in een globale setting en hebben ze leveranciers over de hele wereld toch zullen ze voor hun innovatieprojecten zelden spontaan bij de buren over de grens gaan kijken.

  4. Innovatie kan plaatsvinden op drie domeinen: producten, processen of markten. De innovatie—en soms de daarmee samenhangende creatieve destructie—wordt niet alleen geleid door technologie. In het algemeen moet meer nadruk worden gelegd op sociale innovatie om tot een breed en gedifferentieerd pallet van producten en diensten te komen. Het innovatieve maakbedrijf anticipeert met innovatie op de recentste ontwikkelingen zoals 3D-printen, Internet-of-Things en Industry 4.0.

  5. Vraagindividualisering en kortere marktintroductietijd vereisen flexibele productieprocessen die beter afstembaar zijn op wisselende klantenbehoeften en als dusdanig concurrentie?ler zijn dan de massaproducties die vaak verhuisd zijn naar de lageloonlanden. Deze nauwe afstemming met de klant werkt ook het best als de geografische afstand tussen klant en leverancier klein is, dit biedt kansen voor re-shoring: het terughalen van productiecapaciteit.

  6. Uit de in deze monitor uitgevoerde SWOT-analyse naar de innovatieve maakindustrie in de Vlaams-Nederlandse Delta blijkt dat de innovatieve maakindustrie enerzijds sterke lokale wortels heeft maar anderzijds, als ze deel uitmaakt van een multinationale groep, verankerd moet zijn in lokale R&D om te vermijden dat ze footloose wordt.

  7. De sterke innovatieve maakindustrieclusters in het noorden van de Delta hebben weinig relaties en crossovers met het zuidelijk deel. Het is vooral Midden en West-Brabant dat weet te profiteren van crossovers en skill-relaties. Dit beeld van sterke maakindustrie- clusters in de Delta die vooral interne dynamiek maar weinig onderlinge dynamiek op het niveau van de Delta vertonen—afgezien van de kennisrelaties—is ook te zien in de toeleveringen in de maakindustrie in Belgie? en Nederland. Er is sprake van zeer omvangrijke sectoren, maar deze hebben slechts een beperkte onderlinge verwevenheid door geringe ‘intermediaire leveringen’.

  8. Het blijkt dat de totale werkgelegenheid sinds 2008 in de Delta met zo’n 3% is afgenomen tot 5,1 miljoen in 2014. Daarmee is het aandeel van de werkgelegenheid in de Delta zo’n 40% van de totale werkgelegenheid in Belgie? en Nederland en 2,4 procent van de EU.

  9. De toegevoegde waarde van de Delta, uitgedrukt in het regionale bruto binnenlands product, is met 418 miljard euro (2014) goed voor 39% van de totale toegevoegde waarde die in Nederland en Belgie? wordt gerealiseerd en zo’n 3% van het EU-totaal. De toegevoegde waarde is met 7% gegroeid in 2008-2014.

  10. Indejaren2012,2013en2014blijftdewerkgelegenheidindeDeltahavensstabiel.Tussen 2012 en 2013 was sprake van een kleine teruggang in de toegevoegde waarde. De overslag vertoont een lichte groei, maar is vanaf 2010 behoorlijk stabiel.

  11. Antwerpen en Rotterdam profiteren van schaalvergroting in de containerlijnvaart. De aanloop van Ultra Large Container Ships blijft toenemen, echter de containeroverslag in de Delta lijkt de afgelopen jaren te stabiliseren. De uitwisseling van containers tussen de hubs in de Delta nam tussen 2014 en 2015 licht af, na jaren van groei.

  12. De benchmarkmeting toont aan dat het lichte verlies aan lading dat gemeld werd in de monitor 2014 voor het jaar 2013, in de periode 2013-2015 helemaal ongedaan werd gemaakt en dat de Delta de sterkst groeiende havencluster is van Europa.

  13. De verschuiving naar het oosten van het economisch zwaartepunt in Europa, die werd waargenomen in de periode 2001-2011 en die het hinterland van de havens verplaatst naar concurrenten in het oosten, heeft zich in de periode 2011-2014 niet verder doorgezet. Rusland verliest zijn plaats in de top drie van sterkst groeiende hinterland partners, uiteraard volledig toe te schrijven aan de Oekrai?ne-boycot.

  14. De Vlaams-Nederlandse Delta blijft een belangrijke hotspot voor logistieke centra. Het beeld uit de Deltamonitor 2014 van een zeer sterke positie in de warehousing en logistiek wordt bevestigd op basis van recente onderzoeken. Het jaar 2015 was daarbij een topjaar wat betreft afname van logistiek vastgoed—met name van zeer omvangrijke panden (XXL).

  15. Voor de bio-gebaseerde industrie is de aankondiging van Avantium in 2016 om op de site van BASF in Antwerpen een omvangrijke investering te verrichten in de productie van bioplastics een belangrijke impuls voor de Delta. Er is sprake van een gestage groei van de bio-gebaseerde economie. Sinds 2013 is met name de onderzoekinfrastructuur in de Vlaams-Nederlandse Delta op het gebied van de bio-gebaseerde economie verder versterkt.