Expertenmeeting waterstof 22 september te Rotterdam

Op 22 september 2015 heeft de kerngroep VNDelta een expertenmeeting georganiseerd in Rotterdam rond het thema waterstof. Ook werd er een bezoek gebracht aan Air Liquide.

Lees hieronder het verslag.

Verslag van de bijeenkomst over waterstof, gehouden op 22 september 2015 in Rotterdam

Aanwezig:

Jurjen Duintjer               Havenbedrijf Rotterdam             je.duintjer@portofrotterdam.com

Adwin Martens               Waterstof Net                          adwin.martens@waterstofnet.eu

John Jansen                 Provincie Zeeland                      ja.jansen@zeeland.nl

Gitte de Vries                Provincie Antwerpen                  GITTE.DEVRIES@provincieantwerpen.be

Dirk Schaap                  Ministerie I en M                        dirk.schaap@minienm.nl

Jan Ploeger                   Provincie Zuid-Holland               j.ploeger@pzh.nl

Marcel Scheerders         Provincie Zuid-Holland               m.scheerders@pzh.nl

Leo van Ewijk                Provincie Zuid-Holland               lam.van.ewijk@pzh.nl (verslag)

 

foto_waterstofmeeting_22-09-15.jpg

Introductie

De bijeenkomst is een vervolg op de bijeenkomst, die is gehouden op 27 mei in Antwerpen.

De Vlaams – Nederlandse Delta is een samenwerkingsverband van 3 Vlaamse en 3 Nederlandse provincies. In een document van de Vlaams – Nederlandse Delta wordt aandacht gevraagd voor energietransitie. Hiermee in verband zijn expert meetings gehouden over warmte en CO2.

Tijdens een eerste bijeenkomst over waterstof  is geconstateerd dat een vervolgoverleg wenselijk was. Tijdens deze bijeenkomst wordt minder aandacht besteed aan theorie maar is aan de deelnemers gevraagd een stand van zaken te geven van de eigen organisatie.

Havenbedrijf Rotterdam

Het onderwerp waterstof is ongeveer een jaar geleden op de agenda gekomen. Een tankstation is vlakbij gevestigd  (Rhoon). Gevraagd is te kijken naar een commerciële toepassing. Ongeveer tegelijkertijd is het havenbedrijf gevraagd toe te treden tot het waterstof platform. Dit is een podium voor strategie. Het havenbedrijf richt zich op  de volgende punten:

  1. visie / strategie; onder andere deelname aan het platform; het platform doet verkenningen; de toekomst is nog heel duidelijk.
  2. onderzoek naar serieuze grootschalige toepassing; een verkenning wordt gedaan naar waterstof aangedreven trekkers; het is zaak dat terminals/vervoerders het een aantrekkelijke toepassing vinden; op niet al te lange termijn moet voor het interterminal verkeer op de Maasvlakte een beslissing worden genomen over de te kiezen modaliteit.
  3. Uitstraling; het havenbedrijf wil laten zien ook wat betreft transport op een verantwoorde manier bezig te zijn; het havenbedrijf gaat na of er in 2016 auto’s op waterstof in gebruik kunen worden genomen..

Ministerie Infrastructuur en Milieu

Het ministerie wil het gebruik van auto’s, die gebruik maken van waterstof, bevorderen. Naast Hyundai komt ook Toyota met waterstof auto’s.

Overleg heeft plaatsgevonden over de veiligheid van waterstofauto’s in parkeergarages. Bij het Nederlandse Normalisatie instituut is hiervoor aandacht gevraagd. Voor de exploitanten van parkeergarages lijkt de veiligheid niet zo’n probleem. De zorg zit vooral in onbekendheid met de brandstof en het feit dast verzekeraars nog geen goed beeld hebben van de risico’s en dat het daarom nog ongewis is wat de verzekeringspremies zullen gaan bedragen.

Een bijeenkomst over tunnelveiligheid in relatie tot waterstof heeft grote belangstelling getrokken, onder meer van de brandweer.

NB: voor het tankstation te Rhoon heeft de Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond de milieuvergunning voorbereid. Bij deze dienst is deskundigheid op het gebied van externe veiligheid aanwezig. Verder heeft NEN in opdracht van het ministerie de PGS35 opgesteld.

Het idee is dat over externe veiligheid goed moet worden gecommuniceerd. Voorkomen moet worden dat onterechte vrees over veiligheid de publieke opinie negatief beïnvloedt.

Het ministerie heeft Hyundai ’s o.a. gekocht om het publiek en de professionals voor te bereiden op de komst van waterstof. Verder worden vijf waterstofbussen en de bijbehorende tankinfrastructuur worden gecofinancierd.

Vanuit het ministerie wordt aandacht gevraagd voor de Europese dimensie. Er geldt een verplichting tot intensivering van het gebruik van alternatieve energie. Nu wordt gewerkt aan het oprichten van stations. Business cases worden opgesteld. Gestudeerd  wordt op private financiering met de hulp van de private sector en de Europese Investerings Bank. In deze wordt een vergelijking gemaakt met de toepassing van LNG. In dat dossier was sprake van 30 – 50 % subsidie vanuit de Europese Unie, bijvoorbeeld voor LNG overslag. De signalen uit Brussel en de Europese programma’s zijn dat het goed zou zijn wanneer er meer in Benelux verband zou kunnen worden opgetrokken bij het indienen van en het aansluiten bij projecten (zoals onder FCH-JU, CEF e.d.)

Het ministerie is aangehaakt bij Fuel Cell and Hydrogyn Joint Undertakning (FCH-JU). Een door de EC ondersteunde publiek-private samenwerking van waaruit op de introductie van waterstof georiënteerde projecten worden ondersteund.

Zeeland

Vanuit Zeeland wordt ervoor gepleit dat de Vlaams – Nederlandse Delta zich niet alleen richt op de toepassing van waterstof in mobiliteit maar ook in de industrie.

NB: De industriële toepassingsmogelijkheden komen ’s middags tijdens de excursie bij Air Liquide aan de orde; zie hieronder.

Antwerpen

Het is zaak dat in een vroegtijdig stadium wordt gewerkt aan een grensoverschrijdende strategie. Wanneer er ergens een afgerond initiatief is ontstaan is het voor andere niet aantrekkelijk om zich daarbij aan te sluiten. Met betrekking tot LNG is het nu ieder voor zich.

Waterstofnet

De toepassingebieden van waterstof zijn:

  1. Mobiliteit; dit is in de Rotterdamse haven (zwaar transport)  en in Moerdijk een speerpunt.
  2. Groene elektriciteit; in Zeeland is men bezig met walstroom
  3. Chemische processen; naast mobiliteit zijn er in de Antwerpse haven veel toepassingen van waterstof in chemische processen.

De speerpunten van de havens overziende lijkt er sprake te zijn van specialisaties die elkaar niet beconcurreren. Over een jaar is er vanuit de Europese Unie een actie te verwachten. Het is gewenst dat de gezamenlijkheid zich hierop voorbereid.

De Europese Unie heeft grote projecten goedgekeurd en ondersteund met grote subsidies, onder andere voor 30 tankstations. Dit geldt niet voor de Benelux. Het optrekken in Benelux verband zou een toegevoegde waarde kunnen hebben.

In Vlaanderen wordt waterstof gebruikt voor de opwekking van elektriciteit door Solvay. Er rijden 5 bussen in de haven. Er is een tankstation van Toyota (Air Liquide). Verder bestaan er nog plannen voor E-trucks: 2 vuilniswagens voor 10 steden. De Lijn heeft 5 bussen op waterstof rijden.

Zuid-Holland

Er is een 3 motion consortium. Projecten voor bussen in Londen, Rome, Cherbourg en Rotterdam zijn ondersteund.

De provincie heeft in een concessie voor busvervoer in de Hoekse Waard en Goeree Overflakkee vastgelegd dat er 4 bussen moeten gaan rijden op waterstof. Connexxion heeft de concessie ingaande op 1-12-2015 verworven. Er zijn twee busbouwers: VDL en Van Hool. Er zijn 2 initiatieven voor vulpunten:

Rhoon (RET: Rotterdam; inmiddels gerealiseerd) en in Oude Tonge (lindegas en Staedin). Het is de bedoeling dat het vulpunt in Oude Tonge van  “groene waterstof” gebruik gaat maken. Dit is waterstof, die wordt gemaakt door elektriciteit, die wordt opgewekt door windmolens. Op Goeree Overflakkee wordt voor 250 MW capaciteit aan windmolens geïnstalleerd.

De aanbesteding van de vulpunten staat los van de aanbesteding van het busvervoer.

bezoek_Air_Liquide_22-09-15.jpg

Conclusie

De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat het dossier waterstof noodzaakt tot een verdere verkenning van een landsgrensoverschrijdende samenwerking, zodat de delta zich een positie kan verwerven de zonder twijfel belangrijke rol die waterstof in de toekomst zal gaan krijgen.  

--

Na de bijeenkomst vindt een excursie plaats bij Air Liquide. Jaap Oldenziel (Manager Public Affairs Air Liquide Industrie B.V. en Managing Director Eurogen C.V.) geeft toelichting op:

  • Het waterstofvulpunt te Rhoon; hier tanken met name bussen; het vulpunt is gelegen nabij de pijp- en buisleidingenstraat van Rotterdam naar Antwerpen; Air Liquide heeft eigen leidingen in deze straat; bij het vulpunt wordt gemiddeld twee keer per dag getankt.
  • De plant in de Botlek; Air Liquide levert waterstof aan meer bedrijven; verschillende bedrijven hebben hun productie van waterstof overgedaan aan Air Liquide.